EU-studie vraagt om uniform vaarbewijs

Het had een artikel kunnen zijn over rode diesel maar die berichtgeving hebben we al een tijdje achter de rug. De EU kwam laatst met een studie over hoe het nu zit met de vaarbewijzen in Europa. Met de komst van het ICC, nu toch al vele jaren geleden was het immers de bedoeling om een vrijer verkeer te hebben voor iedereen uit de lidstaten. In de praktijk botsen echter veel mensen op tegenstrijdigheden en onduidelijkheden.

Europa kent vandaag een wirwar aan regels voor pleziervaartbrevetten. Elk land bepaalt zelf welke boten een licentie nodig hebben, vanaf welke leeftijd, welke theorie of praktijk vereist is, en of een buitenlands brevet erkend wordt. Die versnippering veroorzaakt vooral problemen wanneer schippers de grens oversteken of een boot willen huren. Het nieuwe EU-rapport uit februari 2025 kaart deze situatie aan, en onderzoekt of een vorm van wederzijdse erkenning of zelfs harmonisatie mogelijk is.

Ons land heeft een relatief strikt en duidelijk systeem: een vaarbewijs is verplicht voor snelle motorboten (>20 km/u) en voor vaartuigen langer dan 15 meter. Het Belgische Stuurbrevet combineert theorie, praktijk en een medische keuring, en is levenslang geldig. Dat maakt het zowel overzichtelijk als robuust. Toch ervaren Belgische schippers hinder zodra ze in het buitenland varen of huren. Dat heeft vooral te maken met onduidelijkheden rond erkenning, verschillen in categorieën en interpretaties door verhuurders en verzekeraars.

Het rapport toont namelijk aan dat de International Certificate of Competence (ICC), dat bedoeld was om de mobiliteit te vergemakkelijken, niet overal in de Europese Unie uniform wordt aanvaard. Negen EU-landen erkennen het ICC nog steeds niet volledig, of hanteren bijkomende voorwaarden. Daardoor ontstaan situaties waarin Belgische schippers, hoewel degelijk opgeleid, toch geconfronteerd worden met extra papierwerk, vertaalvereisten of zelfs weigeringen om een boot te huren. Vooral mediterrane landen zoals Griekenland, Spanje en Kroatië worden genoemd als voorbeelden waar interpretatie door lokale autoriteiten en verzekeraars vaak doorslaggevend is. Die inconsistentie beperkt de vrije doorgang die de Europese interne markt zou moeten waarborgen.

Het rapport beschrijft drie mogelijke toekomstopties. De eerste is niets doen, waardoor de huidige versnippering blijft bestaan. Daar schiet we weinig mee op: de interne regels zijn al op orde, maar de internationale mobiliteit blijft problematisch. De tweede optie is het verplicht EU-breed erkennen van het ICC. Voor de Europese Commissie is dit de meest realistische en haalbare piste. Lidstaten zouden hun eigen nationale brevetten mogen behouden, maar moeten voortaan elk ICC erkennen. In de praktijk zou dit bijna alle huidige problemen oplossen. België hoeft zijn systeem nauwelijks aan te passen, terwijl Belgische schippers een veel vlottere toegang zouden krijgen tot buitenlandse wateren en verhuurmarkten.

De derde optie: een volledig geharmoniseerd Europees vaarbewijs, klinkt aantrekkelijk, maar blijkt politiek enorm complex. Verschillen tussen landen zijn groot: enkele landen kennen zelfs geen nationale licentieplicht, andere hebben zeer strenge professionele normen. Harmonisatie zou voor vele lidstaten zware wetswijzigingen betekenen, en daarom acht het rapport deze aanpak op korte termijn weinig haalbaar. Maar waarom nog een vaarbewijs uitvinden als het ICC al bestaat en bekend is.

Voor ons land is de conclusie duidelijk. Ons bestaande systeem past al grotendeels binnen de ICC-logica, en er is een sterke binnenlandse opleidings- en verhuursector die gebaat is bij eenvoud en uniformiteit. Een verplichte erkenning van het ICC in heel Europa zou de administratieve last voor Belgische schippers verminderen en de recreatieve sector versterken. Bovendien zou het veel van de huidige onzekerheden rond verhuur, verzekeringen en buitenlandse controles wegnemen.

Link naar de hele studie hier